Yechimi: x2−3x=22=4⟹x2−3x−4=0⟹(x−4)(x+1)=0.
Ildizlar: x1=4,x2=−1.
Ikkala qiymatda ham x2−3x=4>0 bajariladi (chet ildiz yo'q).
Ko'paytma: 4⋅(−1)=−4.
To'g'ri javob: C.
Tezroq yo'l:x2−3x=4>0 bo'lgani uchun chet ildiz chiqmaydi. Viyet teoremasidan ko'paytma c=−4.
4-misol
(31)x2−2x≥271 tengsizlikning butun yechimlari sonini toping.
A) 3
B) 4
C) 5
D) 6
Yechimi: (31)x2−2x≥(31)3.
Asos 31<1 bo'lgani uchun ishora teskarisiga o'zgaradi:
x2−2x≤3⟹x2−2x−3≤0⟹(x−3)(x+1)≤0
Yechim: x∈[−1;3].
Butun yechimlar: −1,0,1,2,3 (jami 5 ta).
To'g'ri javob: C.
Tezroq yo'l: Asos 1 dan kichik bo'lgani sababli x2−2x≤3. Kesmadagi butun sonlar soni: 3−(−1)+1=5.
5-misol
log0,5(2x−4)≥−2 tengsizlikni yeching.
A) (−∞;4]
B) (2;4]
C) [2;4]
D) (2;+∞)
Yechimi:
Aniqlanish sohasi: 2x−4>0⟹x>2.
Asos 0,5<1 bo'lgani uchun:
2x−4≤(0,5)−2=4⟹2x≤8⟹x≤4
Umumiy yechim: x∈(2;4].
To'g'ri javob: B.
Tezroq yo'l:x>2 bo'lgani uchun 2 kirmaydi (A va C chiqib ketadi). x=4 yechimga kiradi, demak javob (2;4].
Mashq
Tenglamani yeching: 32x+1−10⋅3x+3=0.
Yechimi va javobi
3t2−10t+3=0⟹(3t−1)(t−3)=0. 3x=3⟹x=1; 3x=31⟹x=−1.
Javob:{−1;1}
Hisoblang: log32⋅log49.
Yechimi va javobi
log49=log2232=log23. Shuning uchun: log32⋅log23=1.
Javob:1
Tenglamani yeching: log3(x+1)+log3(x+3)=1.
Yechimi va javobi
Aniqlanish sohasi: x>−1. (x+1)(x+3)=3⟹x2+4x=0⟹x=0 yoki x=−4. x=−4 chet ildiz. Faqat x=0 qoladi.
Javob:0
Tengsizlikni yeching: 2x−1⋅3x−1<36.
Yechimi va javobi
6x−1<62⟹x−1<2⟹x<3.
Javob:(−∞;3)
Hisoblang: log525−log2(log381).
Yechimi va javobi
log51/252=4. log381=4⟹log24=2. Ayirma: 4−2=2.
Javob:2
Tengsizlikning eng kichik butun yechimini toping: log2(x−5)≥3.
Yechimi va javobi
Aniqlanish sohasi: x>5. x−5≥23=8⟹x≥13. Eng kichik butun yechim: 13.
Ko'rsatkichli tenglamada manfiy qiymatni ildiz deb olish: ax=t belgilash kiritilganda albatta t>0 bo'lishi shart. Agar kvadrat tenglamada t2=−3 chiqsa, ax=−3 haqiqiy ildizga ega emas.
Asos 1 dan kichik bo'lganda ishorani o'zgartirishni unutish: (0,3)x>(0,3)2 tengsizlikda x<2 bo'ladi. Asos 0<a<1 bo'lganda ishora qarama-qarshisiga o'zgaradi.
Logarifm aniqlanish sohasini (ODZ) tekshirmaslik: logaf(x)+logag(x)=loga(f(x)⋅g(x)) almashtirishida albatta f(x)>0 va g(x)>0 bo'lishi shart, aks holda chet ildizlar kirib qoladi.
Logarifmik tengsizlikda ichki ifodaning musbatligini unutish: log0,5f(x)≥1⟹0<f(x)≤0,5. Noldan qat'iy kattalik shartini tashlab ketish xato yechimga olib keladi.